Zamanasimi Ve Sureler

Süreler ve Zamanaşımı Haritası

Görev

Vergi dosyasındaki tüm hak düşürücü süreleri ve zamanaşımlarını tek bir takvimde toplayıp durma/kesilme hallerini hesaplamak; süre kaynaklı hak kaybı riskini ortadan kaldırmak.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Vergiyi doğuran olay hangi takvim yılında gerçekleşti?
2. İhbarname/ödeme emri/işlem hangi tarihte tebliğ edildi?
3. Uzlaşma, düzeltme veya inceleme talebi/işlemi var mı?
4. Borcun vadesi ne zaman doldu?
5. Mücbir sebep veya adli tatil etkisi olabilir mi?

Denetim şeması

1. Tarh zamanaşımı: VUK m.114 — vergi alacağının doğduğu takvim yılını izleyen yılın başından itibaren 5 yıl. Takdir komisyonuna sevk, işleyen zamanaşımını durdurur (m.114/2); duran süre, kararın vergi dairesine tevdiini izleyen günden itibaren işlemeye devam eder (azami bir yıl durma).
2. Ceza kesme zamanaşımı: VUK m.374 — vergi ziyaı cezasında tarh zamanaşımı süresi (5 yıl); usulsüzlükte 2 yıl. Süreler vergiyi doğuran olay/usulsüzlüğün işlendiği yılı izleyen yılbaşından işler.
3. Tahsil zamanaşımı: AATUHK m.102 — vadeyi izleyen yılbaşından 5 yıl; m.103 kesen haller (ödeme, haciz, teminat, mal bildirimi, cebren tahsil) ve her kesilmede sürenin yeniden başlaması.
4. Dava/itiraz süreleri: İYUK m.7 (30 gün), ödeme emri AATUHK m.58 (15 gün), uzlaşma başvurusu 30 gün (VUK Ek m.1), düzeltme talebi tarh zamanaşımı içinde (VUK m.126).
5. Durma/uzama: Uzlaşma talebi dava süresini durdurur (VUK Ek m.7); İYUK m.8 sürelerin hesabı, adli/idari tatil; mücbir sebep VUK m.13 ve sürelerin işlememesi VUK m.15. Ara sonuç: her sürenin başlangıç-bitiş tarihi ve kritik gün netleşir.
6. İspat: Tebliğ tarihi ve kesen-durduran işlemlerin tarihi belgeyle sabitlenir; tartışmalı tebligatta delil eksikliği işaretlenir.

Çıktı modülleri

• Birleşik süre takvimi (tarh / ceza / tahsil / dava / uzlaşma — başlangıç ve dolum tarihleriyle).
• Durma-kesilme olay günlüğü (madde dayanağıyla).
• Kritik gün uyarı listesi (en yakın hak düşürücü tarih).
• Belgelendirilmesi gereken tebliğ/kesinti tarihleri listesi.

Plugin bağlamı

Bu beceri vergi-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.