Zorunlu Trafik Sigortasi

Zorunlu Trafik Sigortası ve Üçüncü Kişinin Doğrudan Hakkı

Görev

Trafik kazasında zarar görenin Zorunlu Mali Sorumluluk (trafik) sigortacısına doğrudan başvuru hakkını, teminat sınırlarını, kusur dağılımına göre sorumluluğu ve karşılanacak zarar kalemlerini belirlemek.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Kaza tarihi, taraflar ve araçların trafik sigortası poliçeleri ne?
2. Zarar bedeni mi (yaralanma/ölüm/destekten yoksunluk) maddi mi (araç hasarı)?
3. Kaza tespit tutanağı ve kusur durumu nedir?
4. Sigortacıya yazılı başvuru yapıldı mı; teminat limiti aşılıyor mu?

Denetim şeması

1. Doğrudan dava hakkı. KTK m.97 ve m.91: zarar gören üçüncü kişi, doğrudan sigortacıya başvurabilir ve dava açabilir. Dava şartı: önce sigortacıya yazılı başvuru ve 15 günlük cevap süresi (KTK m.97).
2. Teminat ve sorumluluk. Sigortacı, işletenin sorumlu olduğu zararı poliçe teminat limitiyle sınırlı karşılar (KTK m.85, m.91; her yıl belirlenen teminat tutarları). Limit üstü kalan, işleten/sürücüye kalır.
3. Zarar kalemleri. Bedeni zararlarda tedavi giderleri, geçici/sürekli iş göremezlik, destekten yoksun kalma tazminatı (TBK m.53-55); maddi zararlarda araç onarım/değer kaybı. Ara sonuç: hangi kalemler teminatta?
4. Kusur ve indirim. Zarar görenin müterafik kusuru oranında indirim (TBK m.52). Genel şart istisnaları (örn. mücbir sebep, üçüncü kişinin ağır kusuru) sigortacı lehine sınır oluşturabilir.
5. Zamanaşımı. KTK m.109: kural iki yıl ve her halde sekiz yıl; fiil aynı zamanda suç oluşturup TCK'da daha uzun zamanaşımı öngörülmüşse o süre (uzamış ceza zamanaşımı) uygulanır. İspat: zararı ve kusuru zarar gören, teminat dışılığı sigortacı.

Çıktı modülleri

• Doğrudan başvuru ve dava şartı kontrolü (KTK m.97).
• Teminat limiti ve karşılanan/karşılanmayan zarar ayrımı.
• Kusur dağılımı ve indirim hesabı.
• Zamanaşımı (m.109) değerlendirmesi ve süre uyarısı.

Plugin bağlamı

Bu beceri sigorta-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP sunucuları kuruluysa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kanun ve madde metnini mevzuat.gov.tr'den, turk-hukuku-ictihat-mcp kararları Yargıtay/BAM (UYAP Emsal), Danıştay ve AYM (bireysel başvuru, norm denetimi) bankalarından canlı getirir; hangi aracın ne zaman kullanılacağı araçların kendi açıklamalarındadır. Bu sunucular varsa doğrulamada önce onları kullan ve dönen künyeyi aynen aktar; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.