Boom-Vitt Thai Business Registration — Decision Tree
Mistake ที่ที่ปรึกษามือใหม่ทำบ่อยที่สุด: แนะนำ "จดบริษัทเลย" ทุกเคส. จริงๆ ลูกค้าที่รายได้ปีแรก 800k-1.6M ควรอยู่ ทะเบียนพาณิชย์ (sole proprietorship) — ประหยัดค่าทำบัญชี + ผู้สอบบัญชี 60-80k/ปี.
thai-business-registration ให้ Claude เดิน decision tree ตาม revenue, จำนวนหุ้นส่วน, และความต้องการ limited liability.
เมื่อ Claude เห็นคำขอแบบนี้
จดบริษัทดีไหม รายได้ปีนี้จะแตะ 1.6M ทำคนเดียว
ตั้งร้านอาหารกับเพื่อน 2 คน คนละทุน 800k — รูปแบบไหนเหมาะ
อยากได้ BOI exemption ตอน export — เริ่มยังไง
Decision tree
┌──────────────────────────┐
│ Q1: หุ้นส่วน 1 คน หรือมากกว่า │
└────────────┬─────────────┘
│
┌───────────────┼────────────────┐
│ │
คนเดียว 2+ คน
│ │
▼ ▼
┌──────────────────┐ ┌───────────────────┐
│ Q2A: รายได้/ปี │ │ Q2B: ต้องการ │
│ ≤ 1.8M? │ │ limited liability? │
└─────┬────────────┘ └───────┬───────────┘
│ │
┌─────┴─────┐ ┌──────┴──────┐
Yes No No Yes
│ │ │ │
▼ ▼ ▼ ▼
ทะเบียนพาณิชย์ บริษัทจำกัด หจก. บริษัทจำกัด
(sole prop) (Co., Ltd.) (limited (Co., Ltd.
partnership) 2+ shareholders)
*** ถ้าได้สิทธิ BOI (ส่งออก / tech / R&D) → บริษัทจำกัด + ยื่น BOI แยก
ประเภทธุรกิจในไทย — comparison table
| ประเภท | จดที่ | ทุนขั้นต่ำ | Liability | ภาระบัญชี | VAT trigger | Tax rate |
|---|---|---|---|---|---|---|
| ทะเบียนพาณิชย์ (sole prop) | สำนักงานเขต/อบต. | 0 | unlimited | บัญชีรายรับรายจ่ายอย่างง่าย | 1.8M | PIT (5-35% step) |
| ห้างหุ้นส่วนสามัญ (ไม่จดทะเบียน) | ไม่ต้องจด | 0 | unlimited ทุกหุ้นส่วน | ไม่บังคับ | 1.8M | PIT (each partner) |
| ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคล | DBD | 0 | unlimited managing + limited silent | บัญชีตรวจสอบ | 1.8M | CIT 0/15/20% (SME tier) |
| ห้างหุ้นส่วนจำกัด (หจก.) | DBD | 0 | limited (silent partners) | บัญชีตรวจสอบ | 1.8M | CIT 0/15/20% |
| บริษัทจำกัด (Co., Ltd.) | DBD | 5,000 จดทะเบียน (paid-up ≥25%) | limited | บัญชีตรวจสอบ + audit | 1.8M | CIT 0/15/20% (SME) |
| บริษัท + BOI | BOI | ตาม activity | limited | + BOI report | 1.8M | tax holiday 3-13 ปี |
| Foreign-owned (FBL/BOI) | DBA/BOI | ตาม activity | limited | + report + work permit | 1.8M | varies |
ขั้นตอน
เก็บ input
- จำนวนหุ้นส่วน
- รายได้คาดการณ์ปีแรก/2 ปี
- ต้องการ limited liability ไหม
- ส่งออกหรือมี R&D / tech / target BOI หรือไม่
- คาดจ้างพนักงานปีแรกกี่คน
เดิน decision tree
ตอบด้วย recommendation ที่ชี้ตัดสินใจ + เหตุผล
- ระบุ "ทำไม ไม่จดบริษัท" หรือ "ทำไม จด"
- flag triggers ที่จะมาในอนาคต (VAT 1.8M, ออกจาก SME tier 30M)
- คาด cost ของแต่ละ structure (ค่าจดทะเบียน, accounting, audit)
ตัวอย่าง
Input
จดบริษัทดีไหม ทำธุรกิจขายของออนไลน์คนเดียว
รายได้ปีนี้คาดว่าแตะ 1.6M ปีหน้าตั้งเป้า 3M
ไม่ได้จ้างใคร ทำเองทั้งหมด
Output (sample)
แนะนำ: **ตอนนี้ทะเบียนพาณิชย์ (sole prop)** — แต่เตรียมข้อมูลให้พร้อมจดบริษัทตอนปีหน้า
ที่มา:
1. รายได้ปีนี้ 1.6M ยังไม่ถึง VAT trigger 1.8M — ไม่ต้องยื่น ภพ.30 รายเดือน
2. คนเดียว ไม่มีหุ้นส่วน — ไม่จำเป็นต้อง limit liability ผ่านนิติบุคคล
3. ภาระบัญชีถูกกว่ามาก:
- sole prop: เก็บใบเสร็จ + บัญชีรายรับรายจ่าย ~6,000-12,000฿/ปี (DIY หรือ outsource เล็ก)
- Co., Ltd.: ต้องมีผู้สอบบัญชี + auditor → 40,000-80,000฿/ปี
4. รายได้ปีนี้ 1.6M ในฐานะ sole prop เสีย PIT (เลือก method "หักค่าใช้จ่ายเหมา 60%" ได้ถ้าธุรกิจซื้อมาขายไป) — net taxable ~640k → PIT ประมาณ 15-25k. ใกล้เคียง CIT ที่ 15% บน 300k = 45k
แต่ปีหน้า (3M) จะ trigger:
- ★ VAT registration บังคับ (>1.8M) → start ก้าวเข้า ภพ.30 รายเดือน
- ★ CIT tier ที่ 3M จะใกล้ 15% upper bound — เริ่มมีเหตุผลจดบริษัท
แผนเชิงปฏิบัติ:
1. ปีนี้: คงเป็น sole prop, เริ่มเก็บใบกำกับภาษีของ supplier (เผื่อจะขึ้น VAT ปีหน้าได้ใช้เป็น VAT input credit)
2. Q3 ปีนี้: ติดต่อสำนักงานบัญชีคุยเรื่องโครงสร้างปีหน้า
3. Q1 ปีหน้า: ยื่นจดบริษัทถ้า revenue trend ยืนยัน
ข้อแม้ (ที่ต้องเฝ้า):
- ★ ถ้ามีลูกค้ารายใหญ่ B2B 1-2 ราย — บริษัทจำกัดอาจดูน่าเชื่อถือกว่า sole prop. weigh trade-off
- ★ ถ้า product เป็น category ที่ต้อง อย./TISI (cosmetic, food, electronics) — จดทะเบียน อย. ในนาม sole prop ได้ แต่บางหมวด นิติบุคคลผ่านง่ายกว่า
VAT trigger — สำคัญที่สุด
1.8M฿/ปี — รายได้รวม VAT-able (ไม่นับ exempt sales)
เมื่อ trigger:
- ยื่น ภ.อ.01 ภายใน 30 วันที่เกิน
- เริ่มออกใบกำกับภาษีให้ลูกค้า (VAT 7%)
- ยื่น ภพ.30 ทุกเดือน (วันที่ 15 ของเดือนถัดไป)
- ขอ VAT input credit จากใบกำกับ supplier
Common mistakes
- จดบริษัทตั้งแต่ revenue 500k — เปลือง 60-80k/ปี ค่าตรวจสอบบัญชี
- ใช้ "ห้างหุ้นส่วนสามัญ" (ไม่จดทะเบียน) คิดว่าง่าย — จริงๆ liability เต็มของทุกหุ้นส่วน ไม่มี separation
- BOI ขอตอน revenue 5M ทั้งที่เพิ่งเริ่ม — BOI สมัครได้ตั้งแต่ก่อนเริ่มกิจกรรม
- ลืม VAT trigger 1.8M — สรรพากรเรียกย้อนหลังถ้าไม่ยื่น
ขอบเขต
- ไม่ครอบ Foreign Business License (FBL) / Foreign Business Operation — ต้องคุยทนายเฉพาะ
- ไม่ครอบ Partnership Investment Conditions (PIC, FBA) — กฎหมายเฉพาะ
- ไม่ทำขั้นตอน BOI application — ขั้นนี้ต้องเขียน application+ feasibility study
แหล่งอ้างอิง
- DBD — Companies Registration:
dbd.go.th - กรมสรรพากร — VAT:
rd.go.th/268.html - กรมสรรพากร — บุคคลธรรมดา (PIT):
rd.go.th/272.html - BOI — Investment Promotion:
boi.go.th - SSO — บังคับเข้าระบบเมื่อจ้างพนักงาน 1+ คน