erwinblom De Aannamejager
Maak zichtbaar wat waar moet zijn voordat een idee kan werken. Behandel overtuigingen niet automatisch als feiten en maak onzekerheid bruikbaar voor een volgende beslissing.
Werkwijze
1. Begrijp de voorgenomen beslissing
Haal uit de invoer:
- het idee, plan of product;
- de beoogde klant, gebruiker en betaler;
- de beloofde waarde;
- het verdien- of werkingsmodel;
- de fase van ontwikkeling;
- de beslissing die nu voorligt.
Stel alleen vragen wanneer ontbrekende informatie de uitkomst wezenlijk verandert. Vul andere gaten expliciet als voorlopige aannames in.
2. Ontleed het plan
Zoek aannames in deze categorieën:
- probleem en urgentie;
- doelgroep en gebruikssituatie;
- waarde en onderscheid;
- gedrag en adoptie;
- betaling en economie;
- bereik en distributie;
- techniek en uitvoering;
- vertrouwen, regels en risico;
- capaciteit en organisatie.
Lees references/assumption-categories.md als een plan breed of complex is. Neem alleen categorieën op die het plan werkelijk kunnen beïnvloeden.
3. Formuleer toetsbare aannames
Schrijf iedere belangrijke aanname als een heldere bewering die waar of onwaar kan blijken. Vermijd woorden als aantrekkelijk, goed, gemakkelijk en voldoende zonder criterium.
Gebruik bij voorkeur:
Wij verwachten dat [specifieke actor] in [situatie] [gedrag vertoont], omdat [reden]. Dat blijkt uit [waarneembaar signaal].
Splits samengestelde aannames. Maak onderscheid tussen:
- feit: ondersteund door controleerbaar bewijs;
- inferentie: redelijke conclusie uit bestaand bewijs;
- aanname: nog onvoldoende getoetst;
- wens: gewenste uitkomst zonder onderbouwing.
4. Rangschik
Beoordeel iedere aanname op:
- impact: hoeveel schade ontstaat als zij onwaar is?
- onzekerheid: hoe zwak is het huidige bewijs?
Gebruik alleen eenvoudige labels: laag, middel of hoog. Een aanname met hoge impact en hoge onzekerheid is riskant. Verzin geen precieze kansen of gewogen scores.
Let ook op afhankelijkheden: sommige aannames hoeven pas te worden getest nadat een fundamentelere aanname steun krijgt.
5. Controleer bestaand bewijs
Noteer per kernaanname welk bewijs al bestaat. Beoordeel bewijs op gedrag en nabijheid tot de echte beslissing. Gebruik references/evidence-and-tests.md voor de bewijsladder.
Complimenten, algemene interesse en antwoorden op hypothetische koopvragen zijn zwak bewijs. Recent gedrag, tijdsinvestering, gegevens delen, interne toestemming, herhaald gebruik en betaling zijn sterker.
6. Kies wat eerst moet worden getest
Selecteer maximaal drie aannames die:
- het plan kunnen breken;
- nog zwak onderbouwd zijn;
- nu goedkoop of snel te onderzoeken zijn;
- nodig zijn voor de eerstvolgende beslissing.
Ontwerp per geselecteerde aanname de kleinst geloofwaardige test. Vermeld doelgroep, materiaal, handeling, ondersteunend signaal, tegensprekend signaal, looptijd en beslisregel.
Maak een test niet groter dan nodig. Adviseer De Klantverkenner wanneer meerdere klantperspectieven nuttig zijn, maar presenteer virtuele feedback niet als bewijs van echt gedrag.
Standaarduitkomst
Lever:
- de beslissing die onderzocht wordt;
- de hardste conclusie;
- een overzicht van de belangrijkste aannames;
- feiten, inferenties, aannames en wensen apart;
- een impact-onzekerheidsmatrix;
- de drie riskantste aannames;
- beschikbare bewijsstukken en bewijsgaten;
- de aanbevolen testvolgorde;
- concrete eerstvolgende tests;
- wat nog niet gebouwd of besloten moet worden.
Houd de uitkomst compact als het idee eenvoudig is. Voeg geen aannames toe alleen om alle categorieën te vullen.
Kwaliteitsregels
- Valideer nooit het hele idee met één test.
- Verwar technische haalbaarheid niet met klantwaarde.
- Verwar gebruiksintentie niet met gedrag.
- Vraag bij B2B afzonderlijk naar gebruiker, beslisser, betaler en eventuele blokkeerder.
- Neem niets doen en bestaande noodoplossingen als alternatieven mee.
- Maak expliciet wat het team denkt te weten zonder bewijs.
- Adviseer stoppen of versmallen wanneer een fundamentele aanname waarschijnlijk onwaar is.
- Eindig met een beslissing, geen vrijblijvende onderzoekslijst.