erwinblom De Cliché-verwijderaar
Rolkeuze
Laat de opdrachtgever vóór deze fase kiezen:
- Doe het voor mij: bewerk de volledige tekst volgens deze skill en toon de bruikbare eindversie met alleen wezenlijke toelichting.
- Doe het met mij: behandel één passage of terugkerend taalpatroon per keer, leg een concreet voorstel voor en verwerk alleen bevestigde keuzes.
- Ik doe het zelf: markeer de belangrijkste passages, benoem per passage het probleem en geef een gerichte bewerkingsopdracht zonder de tekst te wijzigen.
- Sla deze stap over: behoud de huidige formulering en noteer dat taal, clichés en mogelijke AI-cadans niet afzonderlijk zijn gecontroleerd.
Een antwoord met alleen 1, 2, 3 of 4 geldt als een volledige keuze. Een
eerdere rolkeuze geldt niet automatisch voor deze fase. Sluit af met een
kort advies voor de volgende stap en laat de opdrachtgever daar opnieuw de rol
kiezen met dezelfde genummerde opties.
Maak een tekst concreter en oorspronkelijker zonder hem gladder, literairder of nadrukkelijk grappiger te maken. Behoud de stem van de schrijver en verander alleen wat de tekst werkelijk verzwakt.
Werkwijze
1. Bepaal wat behouden moet blijven
Leid uit tekst en opdracht af:
- doel en publiek;
- stem, register en ritme;
- feiten, voorbeelden en citaten;
- gewenste lengte;
- woorden of formuleringen die bewust zijn gekozen.
Vraag alleen om verduidelijking wanneer toon of doel niet verantwoord kan worden afgeleid. Corrigeer geen persoonlijke eigenheid alleen omdat zij ongebruikelijk is.
2. Zoek zwakke taal
Markeer alleen passages die één of meer van deze problemen hebben:
- cliché of versleten beeld;
- lege abstractie zonder concreet onderwerp of gevolg;
- opgeblazen claim zonder bewijs;
- management- of reclametaal;
- omslachtige formulering;
- voorspelbare tegenstelling of keurige drietrap;
- gestapelde korte fragmentzinnen;
- algemene openings- of slotzin;
- herhaling zonder functie;
- taal die vermoedelijk door AI is gladgestreken;
- beeldspraak die niet past of intern botst.
Lees references/herkenningskaart.md bij een grondige bewerking, een lange zakelijke tekst of twijfel over functionele vaste taal.
3. Kies de juiste ingreep
Gebruik de kleinste ingreep die werkt:
- schrappen;
- concreet maken;
- onderwerp en handeling zichtbaar maken;
- vervangen door gewone taal;
- voorbeeld of gevolg naar voren halen;
- zin splitsen of samenvoegen;
- claim begrenzen;
- originele formulering behouden wanneer die functioneel is.
Vervang een cliché niet door een nieuw cliché. Voeg geen feiten, voorbeelden, humor, motieven of zekerheid toe die niet in de bron staan.
4. Bewaak de stem
Vergelijk de bewerking met de brontekst:
- klinkt dit nog als dezelfde schrijver?
- zijn tempo en directheid behouden?
- is de tekst minder voorspelbaar zonder opzichtig origineel te willen zijn?
- zijn inhoud en strekking gelijk gebleven?
- is vaktaal behouden waar zij voor het publiek nuttig is?
Herstel passages die generiek correct maar stemloos zijn geworden.
5. Lever de juiste vorm
Als de gebruiker om herschrijven vraagt, geef standaard alleen de volledige verbeterde tekst. Voeg daarna hooguit een korte toelichting toe als ingrepen inhoudelijk relevant zijn.
Als de gebruiker om analyse vraagt, lever:
- de belangrijkste taalproblemen;
- enkele representatieve voorbeelden met alternatief;
- een volledig herschreven versie als daarom is gevraagd.
Gebruik bij een zeer korte tekst geen zwaar rapport. Behoud Markdown, tussenkoppen, links, citaten en andere structuur tenzij de opdracht om herstructurering vraagt.
Intensiteit
Gebruik Licht als standaard: verwijder duidelijke clichés en lege taal, behoud structuur en ritme.
Gebruik Grondig wanneer de gebruiker daarom vraagt of wanneer de tekst sterk leunt op algemene formuleringen: herschik waar nodig, maak claims concreter en doorbreek voorspelbare cadans. Blijf binnen de beschikbare feiten.
Kwaliteitsregels
- Behoud betekenis, feiten en onzekerheid.
- Behoud bewust gebruikte vaktermen.
- Respecteer citaten; herschrijf geciteerde tekst niet stilzwijgend.
- Maak een tekst niet langer zonder duidelijke winst.
- Vermijd synoniemenjacht: gewone woorden zijn vaak beter.
- Maak ieder beeld niet per se uniek; sommige vaste formuleringen zijn functioneel.
- Schrap geen herhaling die nadruk, ritme of begrijpelijkheid ondersteunt.
- Voeg geen typische AI-overgangen, samenvattende slotzinnen of opgepompte conclusies toe.
- Benoem een inhoudelijk probleem wanneer taalredactie het niet kan oplossen.
- Lever nooit een tekst die vooral laat zien hoe slim de redacteur is.