Prawo Pl Eli

Prawo polskie z oficjalnego API ELI Sejmu

Skill do pracy z prawem polskim — przy każdym pytaniu prawnym oraz przy tworzeniu i analizie umów i pism procesowych: wszędzie tam, gdzie trzeba przywołać przepis, zweryfikować podstawę prawną, termin lub procedurę. Cytowanie przepisów z pamięci albo z nieoficjalnych portali jest zawodne (zmiany, nowelizacje, błędne sygnatury) — ten skill sięga do źródła pierwotnego: oficjalnego API ELI Sejmu (https://api.sejm.gov.pl/eli), czyli Dziennika Ustaw (DU) i Monitora Polskiego (MP). Używaj go, zanim podasz brzmienie przepisu, sygnaturę albo stwierdzisz, że coś „obowiązuje".

Kolejność źródeł (przepis ≠ internet)

1. Treść przepisu — wyłącznie z ELI. Nigdy nie cytuj brzmienia polskiego przepisu z pamięci ani z portali (arslege.pl, lexlege.pl, infor.pl, LEX itp.). Jeśli wynik wyszukiwania internetowego podał brzmienie przepisu — zweryfikuj je przez eli.py, zanim go użyjesz w odpowiedzi.
2. Internet — tylko do orzecznictwa, doktryny i identyfikacji aktów. Komentarze, wyroki, nazwy ustaw — tak; po identyfikacji wróć do ELI po tekst przepisu.
3. Pytanie bez wskazanego przepisu („czy jest podstawa, by…", „czy mogę wnieść o…", „jaki mam termin na…") to też zadanie dla tego skilla — nie zaczynaj od wyszukiwarki. Najpierw ustal WŁAŚCIWĄ PROCEDURĘ z rodzaju sprawy (pozew/pozwany → k.p.c.; oskarżony/akt oskarżenia → k.p.k.; decyzja organu → k.p.a.; podatki → Ordynacja podatkowa), pobierz kandydackie przepisy z ELI (struktura --filtr, tekst --fragment), dopiero potem ewentualnie internet po orzecznictwo. Pomylenie procedury (np. art. 37 k.p.k. w sprawie cywilnej zamiast art. 44¹ k.p.c.) to typowy skutek zaczynania od wyszukiwarki — portale rankują pod hasła, nie pod rodzaj sprawy.
4. Delegując research subagentowi, wpisz do jego promptu: „treść polskich przepisów pobieraj wyłącznie przez scripts/eli.py (skill prawo-pl-eli); internet tylko do orzecznictwa i doktryny".

Narzędzie

Wszystko robi helper scripts/eli.py (tylko biblioteka standardowa Pythona — bez instalacji; opcjonalnie program pdftotext z pakietu poppler w PATH — potrzebny TYLKO do aktów, dla których API nie ma HTML, np. Konstytucja i świeże teksty jednolite; bez niego działa --pdf). Skrypt leży obok tego pliku SKILL.md (<katalog skilla>/scripts/eli.py) — NIE zakładaj, że to ~/.claude/skills/prawo-pl-eli (skill zainstalowany jako plugin leży w katalogu pluginów; w Claude Code: ${CLAUDE_PLUGIN_ROOT}/skills/prawo-pl-eli). Uruchamiaj wyłącznie helper z bieżącego pakietu:

# 1) Claude Code: przy ładowaniu skilla podstawia ${CLAUDE_PLUGIN_ROOT} (pełna ścieżka poniżej).
ELI="${CLAUDE_PLUGIN_ROOT}/skills/prawo-pl-eli/scripts/eli.py"
# 2) Codex / Claude Desktop / instalacja ręczna: katalog TEGO pliku SKILL.md (Claude Code podaje go
#    jako „Base directory for this skill”, Codex w liście skilli) — podstaw go zamiast <katalog skilla>.
[ -f "$ELI" ] || ELI="<katalog skilla>/scripts/eli.py"
# 3) Piaskownica (Cowork, czat z code execution): katalog pluginu bywa NIEWIDOCZNY dla powłoki — wtedy
#    pobierz DOKŁADNIE tę wersję helpera (tag = wersja z nagłówka tego pliku). Suma SHA-256 jest
#    sprawdzana w kodzie przed zapisem i przed każdym uruchomieniem; niezgodna = helper nie startuje.
[ -f "$ELI" ] || ELI=$(python3 - <<'EOF'
import hashlib, os, sys, urllib.request
WERSJA, SHA256 = "2.0.1", "8e7538bd55620b0c8ba33f9e67e227c0a403440923f1bd917e6f3e2eb9199604"
URL = f"https://raw.githubusercontent.com/jamarpl21/prawo-pl-eli/v{WERSJA}/plugins/prawo-pl-eli/skills/prawo-pl-eli/scripts/eli.py"
p = os.path.join(os.environ.get("TMPDIR", "/tmp"), f"prawo-pl-eli-{WERSJA}", "eli.py")
try:
    dane = open(p, "rb").read() if os.path.exists(p) else urllib.request.urlopen(URL, timeout=30).read()
except Exception as e:
    sys.exit(f"BŁĄD: nie udało się pobrać helpera ({e}). Bez helpera NIE cytuj prawa z pamięci ani z portali — poinformuj użytkownika.")
if hashlib.sha256(dane).hexdigest() != SHA256:
    os.path.exists(p) and os.remove(p)
    sys.exit("BŁĄD: suma SHA-256 helpera nie zgadza się z SKILL.md — helper NIE zostanie uruchomiony. Nie cytuj prawa z pamięci ani z portali — poinformuj użytkownika.")
os.makedirs(os.path.dirname(p), exist_ok=True); open(p, "wb").write(dane); print(p)
EOF
) && [ -f "$ELI" ] || exit 1
python3 "$ELI" <komenda> [...]

Nie szukaj helpera przez find po katalogach użytkownika ani systemu i nie pobieraj go z żadnego innego źródła niż przypięty tag z sumą wyżej (żadnego main, żadnej innej wersji z cache) — inna wersja helpera to inne wyniki.

(W przykładach niżej python3 scripts/eli.py oznacza python3 "$ELI", jeśli nie jesteś w katalogu skilla.)

Sygnaturę można podać w wielu formach: DU 2000 1037, DU/2024/18, "Dz.U. 2024 poz. 18", "Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483", WDU20240000018, albo DU/2000/1037 (ELI).

Komendy

• szukaj — znajdź akt po tytule/typie/roku/haśle: python3 scripts/eli.py szukaj "Kodeks spółek handlowych" --typ Ustawa --limit 5 (opcje: --typ, --rok, --wyd DU|MP, --haslo, --obowiazujace, --limit, --offset)
• meta — metadane aktu (tytuł, typ, status, daty, czy obowiązuje, hasła, ELI, pliki tekstu): python3 scripts/eli.py meta DU 2000 1037 Daty są rozdzielone, bo API ma dwa różne pola: „Data aktu" (announcementDate = data wydania, „z dnia …" w tytule) i „Ogłoszono" (promulgation = publikacja w Dz.U./M.P. — od niej liczy się vacatio legis); dalej „WEJŚCIE W ŻYCIE", „Stan prawny na" (legalStatusDate, tylko t.j.) i „Uwagi" (comments — np. „art. 5 ust. 4 … wchodzą w życie z dniem 25 grudnia 2024 r.", czyli RÓŻNE daty wejścia w życie dla różnych jednostek; czytaj je zawsze).
• tj — znajdź AKTUALNY TEKST JEDNOLITY dla aktu (posortowane, najnowszy oznaczony; na starym t.j. ostrzega o nowszym): python3 scripts/eli.py tj DU 2000 1037
• tekst — treść aktu (z text.html → czysty tekst; gdy API nie ma HTML dla aktu — textHTML=false, np. Konstytucja, k.c. DU 2026 795 — z jego WŁASNEGO urzędowego PDF przez pdftotext -layout, z nagłówkiem „tekst z urzędowego PDF przez pdftotext" i linią ELI_TEXT_SOURCE_PDF=…). Do pojedynczego przepisu używaj --fragment (wycina tylko jednostki z frazą — pełny kodeks to setki tysięcy znaków): python3 scripts/eli.py tekst DU 2024 18 --fragment "art. 299" (trafia w nagłówek artykułu, nie w odesłania) python3 scripts/eli.py tekst DU 2024 18 --fragment "przedawnienie" (wyszukiwanie pełnotekstowe) --pdf ŚCIEŻKA zapisuje urzędowy PDF (preferuje tekst jednolity). Indeks górny podawaj w nawiasie albo unicodem: art. 299¹ → --fragment "art. 299(1)" lub "art. 299¹"; sufiks literowy normalnie: "art. 66c". Nagłówki przepisów niedawno dodanych lub zmienionych mają w tekście jednolitym odsyłacz do przypisu („Art. 66c 6)Dodany przez…") — --fragment to obsługuje. „Nie znaleziono frazy" NIE znaczy, że przepisu nie ma w akcie (zwłaszcza przy nietypowym oznaczeniu jednostki): sprawdź jeszcze samym numerem (--fragment "66c") albo słowem z treści, zanim napiszesz, że przepis nie istnieje. Gdy nagłówka nie ma, narzędzie samo pokazuje trafienia pełnotekstowe z ostrzeżeniem — mogą to być odesłania z innych przepisów, nie sam przepis.
• struktura — spis jednostek redakcyjnych (tytuły/działy/rozdziały/artykuły): python3 scripts/eli.py struktura DU 2024 18 --filtr "Art. 299" (opcje: --filtr, --poziom N)
• odniesienia — powiązania: nowelizacje, podstawa prawna, tekst jednolity, akty wykonawcze: python3 scripts/eli.py odniesienia DU 2024 18
• każda komenda przyjmuje --json oraz --strict; obie flagi działają przed komendą i po niej. Zero trafień / nierozpoznana odpowiedź API kończą się komunikatem i kodem wyjścia ≠ 0 — także z --json (nie dostaniesz pustego JSON-a, który wyglądałby jak „sprawdzone, nic nie ma”); szukaj pokazuje totalCount z API („Znaleziono: 58 (pokazuję 10, offset 0)") i jak stronicować (--offset/--limit) — akt bazowy bywa na KOŃCU listy, za nowelizacjami.

Co sprawdza --strict (wszystko PRZED wypisaniem czegokolwiek; niepowodzenie = komunikat, kod ≠ 0, pusty stdout): (1) istnieje nowszy t.j. niż podany → blokada; (2) odniesień lub aktu bazowego nie dało się pobrać (awaria sieci/zapory) → blokada; (3) text.html puste i tekst pochodziłby ze STARSZEGO t.j. albo pdftotext zawiódł → blokada (tekst z własnego urzędowego PDF aktu PRZECHODZI); (4) listy nowelizacji nie dało się uzupełnić z aktu bazowego → blokada. Czego --strict NIE sprawdza: czy przepis został zmieniony PO stanie prawnym t.j. — to wiesz tylko z sekcji „Nowelizacje po tekście jednolitym" (czytaj ją i sprawdzaj „wejście w życie zmiany" względem daty sprawy); nie sprawdza też obcięcia listy szukaj (to jest jawnie wypisane) ani opóźnień indeksacji API.

Narzędzie samo ostrzega: tekst na akcie, który ma tekst jednolity, każe cytować z najnowszego t.j.; na tekście jednolitym wypisuje „Nowelizacje po tekście jednolitym" — własną listę t.j. UZUPEŁNIONĄ o „Akty zmieniające" aktu bazowego ogłoszone lub wchodzące w życie po legalStatusDate t.j. (Sejm nie synchronizuje obu list; każda pozycja ma osobno „data aktu", „ogłoszono", „wejście w życie zmiany") — a na STARSZYM t.j. (np. z pamięci) — „NIEAKTUALNY tekst jednolity, istnieje NOWSZY" (sprawdza to na akcie bazowym). Gdy text.html jest puste w API (textHTML=false), narzędzie czyta WŁASNY urzędowy PDF aktu (pdftotext); tylko bez pdftotext sięga po najnowszy STARSZY t.j. z HTML — wtedy nagłówek mówi „NIEAKTUALNE BRZMIENIE MOŻLIWE", wymienia pominięte t.j. i wypisuje INLINE zmiany aktu bazowego po stanie prawnym tego starszego t.j., które trzeba nałożyć samemu. Nie ignoruj tych ostrzeżeń.

Akty bazowe głównych kodeksów (pomiń szukaj)

Sygnatury aktów bazowych są niezmienne — dla poniższych zaczynaj od razu od tj <sygnatura>, potem tekst <t.j.> --fragment "art. N" (dwie komendy zamiast trzech):

Zasady (ważne — dlaczego)

1. Najpierw znajdź właściwy akt, potem cytuj. Typowy przepływ: szukaj → ustal sygnaturę → tj (aktualny tekst jednolity) → tekst <t.j.> --fragment "art. N". Dla kodeksów z tabeli wyżej pomiń szukaj i zacznij od tj. Cytowanie starej wersji to częsty błąd.
2. Sprawdź NOWELIZACJE i ich WEJŚCIE W ŻYCIE (najczęstsze źródło błędu). meta pokazuje „Ogłoszono" (publikacja w Dz.U. — od niej liczy się vacatio legis; NIE myl z „Data aktu"), „WEJŚCIE W ŻYCIE" i „Uwagi" (różne daty dla różnych jednostek); odniesienia — zmiany; „Nowelizacje po tekście jednolitym" oznacza, że nawet t.j. bywa już nieaktualny. Zanim powiesz „przepis brzmi…":
   • Akt OGŁOSZONY ≠ OBOWIĄZUJĄCY. W nowelizacji sprawdź artykuł „wchodzi w życie" — możliwe vacatio legis oraz RÓŻNE daty dla różnych jednostek redakcyjnych — i odnieś do DATY zdarzenia/sprawy (przepis sprzed/po zmianie). Tekst jednolity oddaje stan na legalStatusDate; pozycje z listy „Nowelizacje po tekście jednolitym" z „wejście w życie zmiany" po tej dacie trzeba nałożyć ręcznie i sprawdzić, czy już obowiązują — --strict tego NIE robi za Ciebie.
   • Baza może NIE mieć najświeższej zmiany. Brak nowelizacji w API ≠ pewność, że jej nie ma (indeksacja bywa opóźniona). Przy sprawie na konkretną datę zweryfikuj dodatkowo (np. najnowsze pozycje dziennikustaw.gov.pl, proces legislacyjny), a w odpowiedzi zaznacz: „stan prawny na dzień X wg ELI — do potwierdzenia".
3. NIGDY nie twierdź, że przepisu nie ma, na podstawie pustego --fragment. Pusty wynik to brak dopasowania frazy, nie dowód nieistnienia przepisu — a najczęściej zawodzi przy przepisach ŚWIEŻO dodanych lub zmienionych (nietypowe oznaczenie jednostki, odsyłacz do przypisu, indeks górny). Zanim postawisz twierdzenie negatywne o prawie, przeszukaj pełny tekst aktu liniowo: python3 scripts/eli.py tekst <akt> | grep -n -i "<fraza>" — i dopiero zero trafień tam jest podstawą do „brak takiego przepisu w tym akcie". Sprawdź też, czy pytasz o WŁAŚCIWY akt: sankcja za naruszenie obowiązku zwykle stoi w k.w./k.k., a nie w ustawie, która ten obowiązek nakłada.
4. Do DOSŁOWNEGO cytatu w umowie/piśmie/sądzie używaj urzędowego PDF (tekst … --pdf), bo text.html po konwersji bywa zlepiony, a tekst z PDF ma automatycznie sklejone wiersze i dzielone wyrazy; --fragment jest świetny do szybkiego odczytu i analizy. Linia zaczynająca się od [przypis N)] to komentarz redakcyjny tekstu jednolitego (kiedy przepis dodano lub zmieniono, z jaką datą wejścia w życie), a NIE treść normy — nigdy jej nie cytuj jako przepisu; sam numer odsyłacza nie wchodzi już w numer jednostki („§ 1.", „pkt 2)").
5. Zawsze podawaj sygnaturę Dz.U./M.P. i ELI przy cytacie (np. „art. 299 § 1 k.s.h., Dz.U. 2024 poz. 18"). To pozwala odbiorcy zweryfikować źródło.
6. Pełna lista endpointów i parametrów: references/api.md (czytaj przy zapytaniach spoza powyższych komend — np. słowniki typów/haseł, listowanie roczników, akty zmieniające w okresie).

Czego ten skill NIE obejmuje

• prawa UE (rozporządzenia, dyrektywy — użyj skilla prawo-eu-eurlex, EUR-Lex/CELLAR), prawa MIEJSCOWEGO (uchwały gmin/powiatów, dzienniki wojewódzkie → skill prawo-pl-edzienniki) i dzienników resortowych,
• orzecznictwa sądów (SN/TK/sądy powszechne/KIO → skill prawo-pl-saos; sądy administracyjne NSA/WSA → skill prawo-pl-cbosa; decyzje UODO → prawo-pl-uodo; TSUE → prawo-eu-eurlex; w Dz.U. są tylko wyroki TK i to jako pozycje dziennika),
• projektów ustaw w toku procesu legislacyjnego (to inne API Sejmu),
• treści umów stron, KRS, ksiąg wieczystych. Jeśli zagadnienie wymaga tych źródeł — powiedz to wprost, nie udawaj, że ELI je pokryje.

Przykładowy przepływ

Pytanie (np. przy analizie pozwu przeciwko członkowi zarządu sp. z o.o.): „co dokładnie mówi art. 299 § 1 Kodeksu spółek handlowych i czy to aktualne?" (przykład — stan na czerwiec 2026):

1. szukaj "Kodeks spółek handlowych" --typ Ustawa → akt bazowy ELI DU/2000/1037.
2. tj DU 2000 1037 → najnowszy tekst jednolity DU/2024/18 (Dz.U. 2024 poz. 18), oznaczony „AKTUALNY".
3. tekst DU 2024 18 --fragment "art. 299" → treść artykułu + automatyczne ostrzeżenie o nowelizacjach po t.j. (tu 4: Dz.U. 2024 poz. 96 — wyrok TK K 29/23, oraz z aktu bazowego Dz.U. 2026 poz. 176, 187, 644 z „wejście w życie zmiany" 2027–2030). Odnieś każdą do daty sprawy; indeksacja API bywa opóźniona, więc przy sprawie na konkretną datę dopytaj jeszcze szukajiem.
4. W odpowiedzi: zacytuj przepis, podaj sygnaturę i datę stanu prawnego.