Kalkulatory procesowe PL - żywe parametry, nigdy sama liczba
Filozofia
Parametry procesu cywilnego żyją krócej niż jakikolwiek plik. Stopa
referencyjna NBP zmienia się kilka razy w roku i ciągnie za sobą wszystkie
odsetki. Tabele opłat nowelizowane są bez rozgłosu: 23 września 2025 r.
maksimum opłaty stosunkowej spadło z 200 000 zł do 100 000 zł - kalkulator,
który tego nie zauważył, myli się o sto tysięcy złotych i robi to z pełnym
przekonaniem. Kalkulator liczący na przeterminowanych stawkach jest gorszy
niż brak kalkulatora.
Stąd trzy zasady, wspólne dla wszystkich czterech rachunków:
- Najpierw parametry, potem rachunek. Każdy kalkulator otwiera tabela
"Aktualne parametry - POBIERZ przed obliczeniem": skąd wziąć żywą wartość,
jaki jest fallback i z jaką datą weryfikacji. Protokół niżej.
- Nigdy sama liczba. Wynik to pełny rachunek: wejście, każdy krok
z podstawą prawną (artykuł, ustęp), wynik DRAFT, flagi ryzyka. Kwota bez
rachunku jest nieweryfikowalna, a nieweryfikowalna kwota opłaty czy odsetek
jest bezużyteczna.
- Fail-closed i bramka człowieka. Niepewna reguła = tag
[DO SPRAWDZENIA]
i blokada zatwierdzenia, nie założenie. Kartę obliczenia zatwierdza
pełnomocnik - dopiero wtedy kwota istnieje operacyjnie (wzorzec
terminy-procesowe-pl).
Cztery kalkulatory - routing
| Pytanie |
Kalkulator |
Metodyka |
| ile wynosi opłata od pozwu / apelacji / wniosku |
opłata sądowa (UKSC) |
references/oplata-sadowa.md |
| czy roszczenie przedawnione, do kiedy dochodzić |
przedawnienie (art. 117-125 KC) |
references/przedawnienie.md |
| ile odsetek i według jakiej stopy |
odsetki (KC + transakcje handlowe) |
references/odsetki.md |
| jaka wartość sporu - właściwość, tryb, opłata |
WPS (art. 19-26 KPC) |
references/wps.md |
Rachunki bywają sprzężone - typowa kolejność przy pozwie o zapłatę:
WPS -> opłata sądowa (opłata stosunkowa liczy się OD WPS), a odsetki
i przedawnienie liczone równolegle. Czytaj tylko plik potrzebnego kalkulatora.
Protokół parametrów - obowiązkowy przed każdym rachunkiem
- POBIERZ żywe wartości ze źródła wskazanego w tabeli parametrów
kalkulatora (WebFetch na wskazany adres; teksty ustaw najlepiej przez
konektor
sejm-eli-mcp / ISAP ELI).
- PORÓWNAJ z fallbackiem z tabeli. Różnica = licz na wartości pobranej
i zgłoś rozjazd w karcie obliczenia (to sygnał, że plik metodyki wymaga
aktualizacji).
- NIE MOŻESZ POBRAĆ (brak sieci, źródło blokuje, konektor niedostępny) =
licz na fallbacku i OBOWIĄZKOWO oznacz wynik:
[PARAMETRY Z DNIA 2026-07-13 - zweryfikuj przed użyciem].
Karta z tą etykietą nie nadaje się do wniesienia opłaty ani do pisma
bez ręcznej weryfikacji parametrów.
Data 2026-07-13 to dzień weryfikacji fallbacków tej wersji pliku. Rejestr
aktów bazowych (UKSC, KC, KPC, ustawa o transakcjach handlowych) pilnowany
jest mechanicznie: scripts/wachta-parametrow-kalkulatorow.mjs w CI raz
w miesiącu porównuje stan ISAP z parametry-baseline.json i alarmuje, gdy
akt został uchylony albo zmieniony po dacie baseline.
Format wyniku - karta obliczenia (szablon dosłowny)
KARTA OBLICZENIA - DRAFT (brudnopis rachunku, nie decyzja)
Kalkulator : [opłata sądowa / przedawnienie / odsetki / WPS]
Sprawa : [opis; np. sygn. akt I C NN/RR]
Parametry : [pobrane RRRR-MM-DD z <źródło> / FALLBACK Z DNIA 2026-07-13 - zweryfikuj]
Wejście:
[np. WPS 48 250 zł; pismo: pozew; tryb: zwykły]
Rachunek:
krok 1: [treść kroku] (podstawa: [przepis]) [zweryfikowane / DO SPRAWDZENIA]
krok 2: ...
WYNIK (DRAFT): [kwota / data / werdykt]
Flagi ryzyka:
- [np. pismo sprzed 23.09.2025 - stary limit opłaty, przepis przejściowy]
- [np. sporna data wymagalności - przyjęto wariant ostrożny]
STATUS: DO ZATWIERDZENIA PRZEZ CZŁOWIEKA
Zatwierdził(a): __________________ Data: __________
Karta bez sekcji "Rachunek" jest nieważna - kwota nigdy nie wychodzi ze
skilla bez rachunku i podstaw prawnych.
Bramka człowieka - granice skilla
- Wynik to brudnopis. Opłatę wnosi, zarzut przedawnienia podnosi, kwotę
odsetek do pozwu wpisuje człowiek - po własnej weryfikacji rachunku.
- Każdy tag
[DO SPRAWDZENIA] i etykieta [PARAMETRY Z DNIA ...] blokują
zatwierdzenie do czasu weryfikacji.
- Rozbieżność = eskalacja. Gdy rachunek pełnomocnika i karta dają różne
kwoty, nie uśredniaj - rozstrzyga człowiek po powrocie do brzmienia przepisu.
- Skill NIE wnosi opłat, NIE składa pism, NIE rozstrzyga sporów o fakty
(sporna data doręczenia lub wymagalności = flaga i wariant ostrożny,
nie przesądzenie).
- Wynik nie jest poradą prawną; przed błędem chroni rachunek + tagi + ta
bramka, nie nota prawna.
Companion skills
- terminy-procesowe-pl - inna oś: tam KIEDY upływa termin czynności,
tu ILE wynosi kwota (opłata, odsetki, WPS) i CZY roszczenie żyje.
Przedawnienie liczone jest tutaj, bo to termin materialny z własną
mechaniką (koniec roku kalendarzowego), ale kartę terminu zawitego
procesowego rób tamtym skillem.
- sejm-eli-mcp (konektor) - preferowana droga pobrania aktualnego
brzmienia UKSC/KC/KPC (krok 1 protokołu parametrów).
- hierarchia-zrodel-pl - gdy przepis szczególny (np. ustawa o
transakcjach handlowych) zderza się z KC: która norma rządzi rachunkiem.
- intake-sufficiency-pl - gdy wejście jest dziurawe (brak daty
wymagalności, brak kwoty głównej): jakie pytania zadać przed liczeniem.
- legal-request-router-pl - triage na wejściu; rachunek pod pismo
procesowe klasyfikuj jako high-stakes.
Weryfikacja źródeł
- Przepisy przywołane w plikach metodyki opisują stan na dzień weryfikacji
fallbacków - przy każdym użyciu brzmienie sprawdzane jest na dzień
obliczenia (protokół parametrów, krok 1). Ustawy okołoprocesowe zmieniają
się szybciej niż ten plik - przykład limitu opłaty z 2025 r. wyżej.
- Tagi pewności wg fundamentu weryfikacyjnego: zweryfikowane (przepis
lub stawka sprawdzone w sesji, z datą) / [DO SPRAWDZENIA] (blokuje
zatwierdzenie karty).
- Skill działa lokalnie na danych sprawy (RODO-safe); jedyny ruch na
zewnątrz to odpytanie publicznych źródeł (ISAP/ELI, NBP, Monitor Polski)
o treść przepisów i wysokość stóp.
1---2name: kalkulatory-procesowe-pl3description: Cztery kalkulatory procesu cywilnego w jednym skillu - opłata sądowa (UKSC), przedawnienie roszczeń (art. 117-125 KC), odsetki (ustawowe, za opóźnienie, w transakcjach handlowych) i WPS - wartość przedmiotu sporu (art. 19-26 KPC). Każdy kalkulator zaczyna od tabeli "Aktualne parametry - POBIERZ przed obliczeniem": stopy NBP i tabele opłat zmieniają się szybciej niż ten plik, więc żywa wartość ma pierwszeństwo przed fallbackiem. Nigdy sama liczba - zawsze pełny rachunek z podstawą prawną każdego kroku i kartą obliczenia DO ZATWIERDZENIA PRZEZ CZŁOWIEKA. Używaj gdy: "ile wynosi opłata od pozwu", "policz opłatę sądową", "opłata od apelacji", "czy roszczenie się przedawniło", "termin przedawnienia", "policz odsetki ustawowe", "odsetki za opóźnienie", "odsetki w transakcjach handlowych", "rekompensata 40 euro", "oblicz WPS", "wartość przedmiotu sporu", "który sąd właściwy według WPS".4license: Apache-2.05---67# Kalkulatory procesowe PL - żywe parametry, nigdy sama liczba89## Filozofia1011**Parametry procesu cywilnego żyją krócej niż jakikolwiek plik.** Stopa12referencyjna NBP zmienia się kilka razy w roku i ciągnie za sobą wszystkie13odsetki. Tabele opłat nowelizowane są bez rozgłosu: 23 września 2025 r.14maksimum opłaty stosunkowej spadło z 200 000 zł do 100 000 zł - kalkulator,15który tego nie zauważył, myli się o sto tysięcy złotych i robi to z pełnym16przekonaniem. Kalkulator liczący na przeterminowanych stawkach jest gorszy17niż brak kalkulatora.1819Stąd trzy zasady, wspólne dla wszystkich czterech rachunków:20211. **Najpierw parametry, potem rachunek.** Każdy kalkulator otwiera tabela22 "Aktualne parametry - POBIERZ przed obliczeniem": skąd wziąć żywą wartość,23 jaki jest fallback i z jaką datą weryfikacji. Protokół niżej.242. **Nigdy sama liczba.** Wynik to pełny rachunek: wejście, każdy krok25 z podstawą prawną (artykuł, ustęp), wynik DRAFT, flagi ryzyka. Kwota bez26 rachunku jest nieweryfikowalna, a nieweryfikowalna kwota opłaty czy odsetek27 jest bezużyteczna.283. **Fail-closed i bramka człowieka.** Niepewna reguła = tag `[DO SPRAWDZENIA]`29 i blokada zatwierdzenia, nie założenie. Kartę obliczenia zatwierdza30 pełnomocnik - dopiero wtedy kwota istnieje operacyjnie (wzorzec31 terminy-procesowe-pl).3233## Cztery kalkulatory - routing3435| Pytanie | Kalkulator | Metodyka |36|---|---|---|37| ile wynosi opłata od pozwu / apelacji / wniosku | opłata sądowa (UKSC) | [references/oplata-sadowa.md](references/oplata-sadowa.md) |38| czy roszczenie przedawnione, do kiedy dochodzić | przedawnienie (art. 117-125 KC) | [references/przedawnienie.md](references/przedawnienie.md) |39| ile odsetek i według jakiej stopy | odsetki (KC + transakcje handlowe) | [references/odsetki.md](references/odsetki.md) |40| jaka wartość sporu - właściwość, tryb, opłata | WPS (art. 19-26 KPC) | [references/wps.md](references/wps.md) |4142Rachunki bywają sprzężone - typowa kolejność przy pozwie o zapłatę:43**WPS -> opłata sądowa** (opłata stosunkowa liczy się OD WPS), a odsetki44i przedawnienie liczone równolegle. Czytaj tylko plik potrzebnego kalkulatora.4546## Protokół parametrów - obowiązkowy przed każdym rachunkiem47481. **POBIERZ** żywe wartości ze źródła wskazanego w tabeli parametrów49 kalkulatora (WebFetch na wskazany adres; teksty ustaw najlepiej przez50 konektor `sejm-eli-mcp` / ISAP ELI).512. **PORÓWNAJ** z fallbackiem z tabeli. Różnica = licz na wartości pobranej52 i zgłoś rozjazd w karcie obliczenia (to sygnał, że plik metodyki wymaga53 aktualizacji).543. **NIE MOŻESZ POBRAĆ** (brak sieci, źródło blokuje, konektor niedostępny) =55 licz na fallbacku i OBOWIĄZKOWO oznacz wynik:56 `[PARAMETRY Z DNIA 2026-07-13 - zweryfikuj przed użyciem]`.57 Karta z tą etykietą nie nadaje się do wniesienia opłaty ani do pisma58 bez ręcznej weryfikacji parametrów.5960Data 2026-07-13 to dzień weryfikacji fallbacków tej wersji pliku. Rejestr61aktów bazowych (UKSC, KC, KPC, ustawa o transakcjach handlowych) pilnowany62jest mechanicznie: `scripts/wachta-parametrow-kalkulatorow.mjs` w CI raz63w miesiącu porównuje stan ISAP z `parametry-baseline.json` i alarmuje, gdy64akt został uchylony albo zmieniony po dacie baseline.6566## Format wyniku - karta obliczenia (szablon dosłowny)6768```69KARTA OBLICZENIA - DRAFT (brudnopis rachunku, nie decyzja)7071Kalkulator : [opłata sądowa / przedawnienie / odsetki / WPS]72Sprawa : [opis; np. sygn. akt I C NN/RR]73Parametry : [pobrane RRRR-MM-DD z <źródło> / FALLBACK Z DNIA 2026-07-13 - zweryfikuj]7475Wejście:76 [np. WPS 48 250 zł; pismo: pozew; tryb: zwykły]7778Rachunek:79 krok 1: [treść kroku] (podstawa: [przepis]) [zweryfikowane / DO SPRAWDZENIA]80 krok 2: ...8182WYNIK (DRAFT): [kwota / data / werdykt]8384Flagi ryzyka:85 - [np. pismo sprzed 23.09.2025 - stary limit opłaty, przepis przejściowy]86 - [np. sporna data wymagalności - przyjęto wariant ostrożny]8788STATUS: DO ZATWIERDZENIA PRZEZ CZŁOWIEKA89Zatwierdził(a): __________________ Data: __________90```9192Karta bez sekcji "Rachunek" jest nieważna - kwota nigdy nie wychodzi ze93skilla bez rachunku i podstaw prawnych.9495## Bramka człowieka - granice skilla9697- **Wynik to brudnopis.** Opłatę wnosi, zarzut przedawnienia podnosi, kwotę98 odsetek do pozwu wpisuje człowiek - po własnej weryfikacji rachunku.99- **Każdy tag `[DO SPRAWDZENIA]` i etykieta `[PARAMETRY Z DNIA ...]` blokują100 zatwierdzenie** do czasu weryfikacji.101- **Rozbieżność = eskalacja.** Gdy rachunek pełnomocnika i karta dają różne102 kwoty, nie uśredniaj - rozstrzyga człowiek po powrocie do brzmienia przepisu.103- Skill NIE wnosi opłat, NIE składa pism, NIE rozstrzyga sporów o fakty104 (sporna data doręczenia lub wymagalności = flaga i wariant ostrożny,105 nie przesądzenie).106- Wynik nie jest poradą prawną; przed błędem chroni rachunek + tagi + ta107 bramka, nie nota prawna.108109## Companion skills110111- **terminy-procesowe-pl** - inna oś: tam KIEDY upływa termin czynności,112 tu ILE wynosi kwota (opłata, odsetki, WPS) i CZY roszczenie żyje.113 Przedawnienie liczone jest tutaj, bo to termin materialny z własną114 mechaniką (koniec roku kalendarzowego), ale kartę terminu zawitego115 procesowego rób tamtym skillem.116- **sejm-eli-mcp (konektor)** - preferowana droga pobrania aktualnego117 brzmienia UKSC/KC/KPC (krok 1 protokołu parametrów).118- **hierarchia-zrodel-pl** - gdy przepis szczególny (np. ustawa o119 transakcjach handlowych) zderza się z KC: która norma rządzi rachunkiem.120- **intake-sufficiency-pl** - gdy wejście jest dziurawe (brak daty121 wymagalności, brak kwoty głównej): jakie pytania zadać przed liczeniem.122- **legal-request-router-pl** - triage na wejściu; rachunek pod pismo123 procesowe klasyfikuj jako high-stakes.124125## Weryfikacja źródeł126127- Przepisy przywołane w plikach metodyki opisują stan na dzień weryfikacji128 fallbacków - przy każdym użyciu brzmienie sprawdzane jest na dzień129 obliczenia (protokół parametrów, krok 1). Ustawy okołoprocesowe zmieniają130 się szybciej niż ten plik - przykład limitu opłaty z 2025 r. wyżej.131- Tagi pewności wg fundamentu weryfikacyjnego: **zweryfikowane** (przepis132 lub stawka sprawdzone w sesji, z datą) / **[DO SPRAWDZENIA]** (blokuje133 zatwierdzenie karty).134- Skill działa lokalnie na danych sprawy (RODO-safe); jedyny ruch na135 zewnątrz to odpytanie publicznych źródeł (ISAP/ELI, NBP, Monitor Polski)136 o treść przepisów i wysokość stóp.
matematicsolutions