matematicsolutions Tajemnica preflight PL - kontrola promptu przed wysłaniem do chmurowego AI
Filozofia
Prompt wklejony do cudzego czata to ujawnienie. Nie "użycie narzędzia" - ujawnienie.
Prawnik nie zastanawia się, czy wysłać akta sprawy faksem do redakcji gazety. Ale ten sam prawnik potrafi wkleić pół pozwu do darmowego czatu, bo "chciał tylko poprawić styl". Różnica jest żadna: treść opuszcza kancelarię i trafia do podmiotu trzeciego, na warunkach, których nikt nie przeczytał, z retencją, której nikt nie kontroluje.
Ten skill robi jedną rzecz: zatrzymuje rękę nad klawiszem Enter na czas jednej kontroli. Nie zakazuje chmurowego AI - kancelarie z niego korzystają i będą korzystać. Wymusza za to świadomą decyzję: co dokładnie wychodzi, do kogo, na jakich warunkach i co się stanie, jeśli to kiedyś wypłynie.
Werdykt jest pasmowy, nie zero-jedynkowy. Większość promptów nie jest ani czysta, ani zakazana - jest do zredagowania. Dlatego pasmo środkowe (CAUTION) kończy się draftem wersji zredagowanej, a nie moralizowaniem.
Kiedy używać / Czego NIE robi
Używaj:
- przed wklejeniem treści związanej ze sprawą klienta do zewnętrznego czatu AI,
- przy audycie promptów kancelarii (retrospektywnie: co ludzie wysyłali),
- przy pisaniu wewnętrznej polityki użycia AI - pasma SAFE/CAUTION/STOP nadają się wprost jako szkielet polityki,
- gdy współpracownik pyta "czy mogę to wrzucić do czata" - zamiast odpowiadać z intuicji, przepuść treść przez preflight.
Czego NIE robi (jawny zakres ujemny):
- NIE wysyła niczego nigdzie - werdykt i draft zostają na maszynie,
- NIE wykonuje redakcji ostatecznie - przygotowuje wersję zredagowaną jako projekt, człowiek ją czyta, poprawia i sam decyduje o wysłaniu,
- NIE ocenia jakości merytorycznej promptu (od tego inne skille),
- NIE zastępuje analizy RODO dla wdrożenia narzędzia AI w kancelarii - od tego
jest
rodo-dpia-pl; preflight to kontrola pojedynczej treści, nie procesu, - NIE daje gwarancji - pasmo SAFE znaczy "nie znalazłem czynnika ryzyka", nie "ręczę, że ryzyka nie ma".
Podstawy prawne (przywołuj z tagiem pewności)
Numer przepisu podawaj tylko wtedy, gdy jest pewny. Jeśli nie - opisz obowiązek
słowami i oznacz [DO SPRAWDZENIA]. Nigdy nie wymyślaj numeru.
- Tajemnica adwokacka - art. 6 ustawy Prawo o adwokaturze: obowiązek zachowania w tajemnicy wszystkiego, o czym adwokat dowiedział się w związku z udzielaniem pomocy prawnej; nieograniczony w czasie.
- Tajemnica radcowska - art. 3 ustawy o radcach prawnych (obowiązek zachowania tajemnicy co do wszystkiego, o czym radca dowiedział się w związku z udzielaniem pomocy prawnej).
- Tajemnica doradcy podatkowego - ustawa o doradztwie podatkowym, art. 37
[DO SPRAWDZENIA - potwierdź numer i brzmienie przed cytowaniem w deliverable]. - RODO - dane osobowe klienta i osób trzecich w promptcie to przetwarzanie: definicja danych (art. 4 pkt 1), relacja z dostawcą AI jako podmiotem przetwarzającym (art. 28), transfer poza EOG (rozdział V).
- Tajemnica przedsiębiorstwa - art. 11 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji; ochrona wymaga "działań w celu utrzymania poufności" - wklejenie do publicznego czatu może ten warunek podważyć wobec informacji klienta.
- Ryzyko dyscyplinarne - naruszenie tajemnicy zawodowej to delikt dyscyplinarny
na gruncie ustaw korporacyjnych i kodeksów etyki; konkretny przepis dobierz do
zawodu użytkownika
[DO SPRAWDZENIA].
Pięć czynników oceny
Każdy czynnik oceniaj osobno na skali: CZYSTY / UWAGA / KRYTYCZNY.
(a) Identyfikowalność klienta. Bezpośrednia (nazwa, NIP, KRS, imię i nazwisko, sygnatura sprawy) ORAZ mozaikowa: kombinacja branży, miasta, kwoty sporu i daty zdarzenia potrafi wskazać klienta jednoznacznie, choć żaden element osobno nie identyfikuje. Test mozaikowy: czy dziennikarz lokalny z dostępem do wyszukiwarki poznałby, o kogo chodzi?
(b) Fakty objęte tajemnicą. Wszystko, czego prawnik dowiedział się w związku z udzielaniem pomocy prawnej - także fakty pozornie neutralne (że klient w ogóle szuka pomocy w danej sprawie, to już fakt objęty tajemnicą).
(c) Strategia procesowa / work-product (termin z praktyki amerykańskiej: materiały robocze pełnomocnika przygotowane na potrzeby sporu). Planowane zarzuty, ocena słabości własnej pozycji, taktyka negocjacyjna, wewnętrzne notatki o wiarygodności świadków. Ta kategoria jest najgroźniejsza - jej ujawnienie szkodzi nawet po pełnej pseudonimizacji, bo wartość ma sama treść rozumowania, nie tożsamość stron.
(d) Dane osobowe stron trzecich. Świadkowie, przeciwnik, członkowie rodziny, pracownicy klienta. Oni nie wybierali kancelarii i niczego nie akceptowali - podstawa przetwarzania ich danych w chmurowym AI jest z reguły najsłabsza.
(e) Dokąd trafia prompt. Warunki dostawcy AI: czy treść promptów jest używana do treningu modeli, jaka jest retencja (i czy da się ją wyłączyć), gdzie stoją serwery, czy zachodzi transfer poza EOG i na jakiej podstawie, czy jest umowa powierzenia (art. 28 RODO), plan darmowy czy biznesowy (warunki bywają skrajnie różne). Jeśli użytkownik nie wie - przyjmij wariant najgorszy i powiedz to wprost.
Workflow (krok po kroku)
1. Inwentaryzacja treści
Rozbierz prompt na elementy: kto jest wymieniony (podmioty, osoby), jakie fakty, jakie liczby i daty, jakie fragmenty dokumentów, czy jest w nim rozumowanie prawnika (ocena, taktyka), dokąd użytkownik chce to wysłać (nazwa narzędzia i plan). Bez inwentaryzacji nie ma oceny - "mniej więcej wiem, co tam jest" nie wystarcza.
2. Ocena pięciu czynników
Każdy czynnik (a)-(e) dostaje ocenę CZYSTY / UWAGA / KRYTYCZNY plus jedno zdanie uzasadnienia z przykładem z treści (cytuj fragment, który podbija ocenę).
3. Werdykt pasmowy
Reguła agregacji jest mechaniczna:
- jakikolwiek czynnik KRYTYCZNY -> STOP,
- brak KRYTYCZNYCH, co najmniej jeden UWAGA -> CAUTION,
- wszystkie CZYSTE -> SAFE. Czynnik (c) strategia procesowa oceniony na UWAGA lub wyżej podnosi werdykt do STOP, bo redakcja go nie leczy (patrz opis czynnika).
4. Ocena skutków ujawnienia
Dla werdyktu CAUTION i STOP: dwa-trzy zdania, co konkretnie się stanie, jeśli treść wypłynie - wobec klienta (utrata zaufania, szkoda w sprawie), wobec prawnika (dyscyplinarka, odpowiedzialność odszkodowawcza), wobec osób trzecich (roszczenia z RODO). Bez straszenia na zapas - realistyczny scenariusz.
5. Redakcja - draft (tylko CAUTION)
Przygotuj wersję zredagowaną promptu: pseudonimizacja podmiotów i wartości placeholderami [KLIENT], [KONTRAHENT], [OSOBA-1], [KWOTA], [DATA], [MIEJSCE], [SYGNATURA]; usunięcie fragmentów zbędnych dla celu promptu (najtańsza redakcja to wycięcie); sprawdzenie mozaiki PO redakcji - czy kombinacja pozostałych elementów nadal wskazuje klienta. Przy STOP draftu nie rób - zredagowany prompt strategii procesowej to nadal strategia procesowa.
6. Alternatywy (przy STOP)
Zawsze wskaż drogę wyjścia, nie tylko zakaz:
- środowisko lokalne zero-cloud (klasa rozwiązań typu PATRON - dane nie opuszczają maszyny kancelarii),
- model lokalny na sprzęcie kancelarii,
- przeformułowanie pytania na abstrakcyjne (pytanie o przepis zamiast o sprawę),
- wykonanie zadania bez AI, jeśli stawka tego wymaga.
7. Bramka człowieka
Prezentacja wyniku i zatrzymanie. Patrz sekcja "Bramka człowieka".
Format wyniku (dosłowny szablon)
## Preflight tajemnicy - <robocza nazwa promptu>
Cel promptu: <po co użytkownik chce to wysłać>
Narzędzie docelowe: <nazwa + plan darmowy czy biznesowy, lub "nieznane - przyjęto wariant najgorszy">
| Czynnik | Ocena | Uzasadnienie (fragment treści) |
|--------------------------------------|-----------|---------------------------------------|
| (a) Identyfikowalność klienta | UWAGA | nazwa spółki + miasto + branża |
| (b) Fakty objęte tajemnicą | UWAGA | przebieg negocjacji z kontrahentem |
| (c) Strategia / work-product | CZYSTY | brak oceny taktycznej w treści |
| (d) Dane osób trzecich | UWAGA | imię i nazwisko świadka |
| (e) Warunki dostawcy | KRYTYCZNY | plan darmowy, trening na danych |
WERDYKT: STOP
Skutki ujawnienia: <2-3 zdania realistycznego scenariusza>
Rekomendacja: <przy STOP - alternatywy; przy CAUTION - draft niżej; przy SAFE - można wysłać>
--- WERSJA ZREDAGOWANA (draft, tylko CAUTION - wymaga zatwierdzenia człowieka) ---
<treść z placeholderami [KLIENT], [KWOTA], [DATA]...>
--- KONIEC DRAFTU ---
Kontrola mozaiki po redakcji: <przeszła / nie przeszła + dlaczego>
Decyzja należy do człowieka. Skill niczego nie wysłał.
Bramka człowieka
Wynik skilla to projekt, nie decyzja. Obowiązuje w całości bramka z fundamentu weryfikacyjnego: nic nie zostaje wysłane, zanim uprawniony człowiek nie przeczyta werdyktu, tabeli czynników i - przy CAUTION - całego draftu redakcji, linia po linii. Człowiek zatwierdza, poprawia albo odrzuca; wysyła zawsze sam, własnym działaniem, poza tym skillem.
Granica governance jest twarda: skill przygotowuje, człowiek wykonuje. Dotyczy to także redakcji - placeholder wstawiony automatycznie może minąć się z kontekstem (np. [KWOTA] w cytacie z umowy, gdzie kwota jest przedmiotem pytania). Dlatego draft bez ludzkiej lektury jest bezwartościowy i nie wolno go traktować jako "już zanonimizowany".
Pasmo SAFE też przechodzi przez bramkę: człowiek widzi tabelę czynników i sam naciska Enter. SAFE skraca namysł, nie zdejmuje odpowiedzialności.
Companion skills
matematic-prompt-defense-pl- odporność system promptu na ataki; preflight patrzy na to, co wychodzi Z kancelarii, prompt-defense na to, co może zaatakować jej własne AI. Dwie strony tej samej higieny.rodo-dpia-pl- ocena skutków dla ochrony danych przy WDROŻENIU narzędzia AI jako procesu; preflight to kontrola jednostkowa. Jeśli preflight regularnie kończy się na CAUTION/STOP dla tego samego narzędzia - to sygnał, że potrzebna jest DPIA i decyzja systemowa, nie kolejne redakcje.doc-intel-contract-pl- gdy treść pochodzi z dokumentu: ekstrakcja z confidence-gatingiem i kandydatami do redakcji (PII z checksumami) daje preflightowi lepszy materiał wejściowy niż surowe kopiuj-wklej.legal-request-router-pl- routing zadania prawnego; preflight może być jego pierwszym przystankiem, zanim router w ogóle zdecyduje o ścieżce.