Citing Polish Law

citing-polish-law

Standardowy format cytowania czyni stanowiska prawne weryfikowalnymi, czytelnymi i odtwarzalnymi.

Odesłanie do aktu normatywnego

Pierwsze (pełne) przywołanie:

art. 117 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. — Kodeks cywilny
(Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93, t.j. Dz.U. 2024 poz. ___)

Powtórne w tym samym dokumencie:

art. 117 § 1 KC

Cytat dosłowny (obowiązkowo w cudzysłowie):

„Roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu, z zastrzeżeniem wyjątków
przewidzianych w ustawie."
(art. 117 § 1 KC, brzmienie obowiązujące od dd.mm.rrrr).

Hierarchia jednostek redakcyjnych

Polskie akty prawne mają strukturę jednostek redakcyjnych w określonej hierarchii:

Od najwyższej do najniższej:

• część (część pierwsza, druga…)
• księga (księga pierwsza…)
• tytuł (tytuł I, II…)
• dział (dział I, II…)
• rozdział
• oddział
• artykuł (art.)
• paragraf (§) — w niektórych aktach (KC, KPC, KPA — tak; w innych ustawach — często ust.)
• ustęp (ust.) — w wielu ustawach zamiast §
• punkt (pkt)
• litera (lit.)
• tiret (—)

Przykład złożony: art. 22 § 1 pkt 3 lit. b KC.

Uwaga na różnicę KC/KPC vs ustawy szczególne:

• KC, KPC, KPA — używają § (paragraf).
• Większość ustaw szczególnych — używa ust. (ustęp).
• Przykład: art. 6 ust. 1 pkt 3 RODO (rozporządzenie UE — używa ust. po polsku).

Kolejność elementów w odesłaniu

Polska konwencja: od najmniejszej do większej:

• pkt → ust. (lub §) → art.

Przykład: lit. b pkt 3 ust. 1 art. 22 KC.

W praktyce częściej spotyka się porządek odwrotny (zaczynający od artykułu) i jest dopuszczalny.

Skróty kodeksów i ustaw

Ustawy nazywać pełną oficjalną nazwą za pierwszym razem; dalej — skrót w nawiasie przy pierwszym przywołaniu: ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej: UDIP).

Cytowanie publikatora

Format: Dz.U. {rok} nr {nr_dz_u} poz. {pozycja} (dla starszych aktów) lub Dz.U. {rok} poz. {pozycja} (od 2012 r. — bez numeru dziennika).

Tekst jednolity: dodać t.j. Dz.U. {rok} poz. {pozycja} — wskazuje konsolidację po wszystkich zmianach do określonej daty.

Z późniejszymi zmianami: z późn. zm. — informuje, że po publikacji były nowelizacje.

Przykład pełny:

ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. — Kodeks cywilny
(Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93, t.j. Dz.U. 2024 poz. ___ z późn. zm.)

Orzecznictwo

Wyrok Sądu Najwyższego

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15.03.2023 r., sygn. I CSK 123/22
(opubl. www.sn.pl, OSNC 2023/4/45).

Uchwała SN (z mocą zasady prawnej)

Uchwała Sądu Najwyższego (skład 7 sędziów) z dnia 15.03.2023 r.,
sygn. III CZP 12/22 (OSNC 2023/5/56).

Wyrok / postanowienie Trybunału Konstytucyjnego

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15.03.2023 r.,
sygn. K 12/22 (OTK Seria A 2023/3/45, Dz.U. 2023 poz. ___).

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego

Wyrok NSA z dnia 15.03.2023 r., sygn. II OSK 567/22 (CBOSA).

Wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego

Wyrok WSA w Warszawie z dnia 15.03.2023 r., sygn. II SA/Wa 1234/22 (CBOSA).

Wyrok TSUE

Wyrok TSUE z dnia 15.03.2023 r., C-123/22, ECLI:EU:C:2023:123,
[Strony postępowania].

Wyrok ETPCz

Wyrok ETPCz z dnia 15.03.2023 r., skarga nr 12345/20,
[Strony] przeciwko Polsce.

Postanowienie / wyrok sądu powszechnego

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 15.03.2023 r.,
sygn. I ACa 567/22 (Portal Orzeczeń SP).

Cytowanie aktów UE

Rozporządzenie

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia
2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych
osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy
95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) — RODO
(Dz.Urz. UE L 119 z 04.05.2016, s. 1).

Dyrektywa

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE z dnia 25 października 2011 r.
w sprawie praw konsumentów (Dz.Urz. UE L 304 z 22.11.2011, s. 64).

Traktat

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) — wersja skonsolidowana
(Dz.Urz. UE C 202 z 07.06.2016).

Cytowanie aktów wewnętrznych i wytycznych

Rozporządzenie ministra

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia [data] r. w sprawie [tytuł]
(Dz.U. {rok} poz. {pozycja}).

Obwieszczenie

Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia [data] r. w sprawie ogłoszenia
jednolitego tekstu ustawy [...] (Dz.U. {rok} poz. {pozycja}).

Uchwała Sejmu / Senatu

Uchwała Sejmu RP z dnia [data] r. w sprawie [...] (M.P. {rok} poz. {pozycja}).

Najczęstsze błędy

• Odesłanie bez brzmienia. Norma mogła się zmieniać — cytat bez daty brzmienia jest niepewny.
• Mylenie § z ust. KC, KPC, KPA — § (paragraf). Większość pozostałych ustaw — ust. (ustęp). Mylenie sygnalizuje brak weryfikacji.
• Niepełna sygnatura akt SN. Sygnatura SN ma 4 elementy: izba (litera), tryb (litera), numer, rok — np. III CZP 12/22. Bez izby — nieprecyzyjne.
• Brak symbolu ECLI w wyrokach TSUE. Standardowy identyfikator europejskiego orzecznictwa — ECLI:EU:C:rok:numer.
• Cytowanie niepublikowanych orzeczeń jako autorytetów. Wyroki sądów powszechnych dostępne w Portalu Orzeczeń mogą być uzasadnieniem, ale nie tworzą wiążącej linii orzeczniczej.
• Mylenie zbiorów urzędowych. OSNC (Cywilna), OSNK (Karna), OSNP (Pracy), OTK (Trybunału Konstytucyjnego), ONSAiWSA (sądów administracyjnych).
• Brak wskazania, że uchwała ma moc zasady prawnej. Wskazać skład: pełnoskładowa / izba / 7 sędziów / 3 sędziów.
• „Według literatury…" bez konkretu. Komentarze są pomocne (np. komentarz do KC pod red. K. Pietrzykowskiego, komentarz do KPC pod red. T. Erecińskiego), ale wymagają oznaczenia: autor, tytuł, wydanie, miejsce, rok, strona.
• Mylenie aktów wewnętrznych z ustawami. Uchwały Sejmu / Senatu — Monitor Polski (M.P.); ustawy — Dziennik Ustaw (Dz.U.).
• Nieaktualny tekst jednolity. Po obwieszczeniu o tekście jednolitym mogły być dalsze nowelizacje — sprawdzać.